NapisałaAdriana Sadkiewicz

Materiał stworzony przeze mnie dla portalu Ekoistka.pl i wykorzystany dzięki uprzejmości właścicieli:) Zapraszamy na www.ekoistka.pl!

Jego pomarańczowo-żółte kwiaty są wspaniałą ozdobą nie tylko letniej łąki, ale także naszych ogrodów i balkonów. Nagietek jest kwiatem niemalże magicznym – jednocześnie pięknym i tak cennym w ziołolecznictwie i kosmetyce. Warto pomyśleć nad posadzeniem go w najbliższym naszym sąsiedztwie już wkrótce, ponieważ okres jego kwitnienia przypada na ciepłe miesiące pomiędzy czerwcem a wrześniem.

W czasach jeszcze nie tak dawnych nagietek służył za swoisty barometr. Ludność wiejska obserwowała jego kwiaty, aby dowiedzieć się, jaka zapowiada się pogoda. Jeśli o poranku kwiaty nie były rozwinięte, można było z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że tego dnia spadnie deszcz.

Nagietka najlepiej sadzić na otwartych, słonecznych, ale także dobrze nawodnionych powierzchniach. Kwiatostany natomiast zbiera się całe lato. Jeśli jest słonecznie to nawet co 2 dni. Uważa się, że najlepiej zbierać je jednak w okresie pełni księżyca – rośliny posiadają wtedy najwięcej właściwości leczniczych. Kwiaty nagietka możemy suszyć we własnym domu. Chrońmy je jednak przed wystawieniem na słońce i codziennie przewróćmy, aby nie dopuścić do pleśnienia.

Nagietka możemy również z powodzeniem wykorzystywać w kuchni. W jego płatkach zawarty jest intensywnie żółty barwnik, który nada ciekawego koloru naszym potrawom – w szczególności poleca się go do zup i ryżu. Bywał także stosowany jako składnik dekoracyjny zwykłego masła! Obecnie hitem są potrawy, w których wykorzystuje się kwiaty. Nagietkiem możecie zatem udekorować sałatki, desery, kostki lodu lub po prostu talerze z ulubionym daniem.

Nagietek stanowi jedno z najpopularniejszych i najbardziej cenionych ziół leczniczych. Jego łacińska nazwa, pod którą łatwo znajdziecie go w składzie kosmetyków, to Calendula officinalis. Jego kwiaty zawierają duże ilości flawonoidów, karotenoidów i saponin. Do tego obfituje w związki śluzowe, kwasy organiczne, fitosterole, witaminę C, magnez czy mangan. O dobroczynnym działaniu rośliny decydują jednak w głównej mierze te pierwsze związki. Saponiny działają przeciwgrzybicznie, przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo. Do tego rozkurczowo i przeciwzapalnie. Podobnie funkcjonują flawonoidy, które także są substancjami przeciwzakrzepowymi i antyoksydantami. Silnymi przeciwutleniaczami są również karotenoidy.

Nagietka stosuje się zatem zarówno wewnętrznie jak i zewnętrznie. Popijany jako napar jest pomocny przy chorobie wrzodowej, nieżytach żołądka czy po zapaleniu wątroby. Łagodnie uspokaja i obniża ciśnienie krwi. Jako delikatny środek rozkurczowy, poleca się go przy bólach menstruacyjnych. Używany jest w profilaktyce nowotworów oraz w okresie rekonwalescencji po ich operacyjnym usunięciu.

Zewnętrznie nagietek stanowi panaceum na liczne dolegliwości skórne. Jest pomocny zarówno przy bardziej poważnych chorobach skóry, jak i po ukąszeniach, wysypkach, małych rankach czy owrzodzeniach. Pomaga goić się także cięższym ranom i zmniejsza opuchliznę wokół nich. Łagodzi i leczy skórę szorstką, spierzchniętą i podrażnioną. Jego przeciwbakteryjne i przeciwzapalne właściwości wykorzystuje się w leczeniu zapalenia spojówek, kobiecych dróg rodnych oraz jamy ustnej i gardła. Jest niezwykle przydatny przy dolegliwościach związanych z żylakami nóg, odleżynami, odmrożeniami oraz przeciwnie – oparzeniami. W kosmetyce wykorzystuje się go w preparatach do skóry suchej, wymagającej i wrażliwej. Doskonale regeneruje i przywraca równowagę. Jest idealnym dodatkiem do preparatów przystosowanych do pielęgnacji dzieci i niemowląt. Maści nagietkowe zapobiegają i leczą odparzenia i podrażnienia na delikatnej skórze najmłodszych.

Spośród kosmetyków naturalnych, dostępnych obecnie na naszym rynku, a wykorzystujących działanie nagietka, na pierwszym miejscu chciałabym wymienić Laverę. Posiada ona całą serię produktów pielęgnacyjnych do twarzy opartych właśnie na tej roślinie i przeznaczonych dla cery mieszanej. Najciekawszy jest krem przywracający równowagę oraz nawilżający krem z samoopalaczem. Nagietek wykorzystywany jest także w produktach marek Weleda i Logona. Obydwie marki mają w swojej ofercie m.in. linię do pielęgnacji dzieci i niemowląt na bazie nagietka właśnie. Warto także wspomnieć o dwóch kosmetykach Balm Balm, w pełni naturalnych balsamach do twarzy i ciała zawierających ekstrakt z nagietka, oraz o organicznej marce Equavie i jej kremie oczyszczającym Botaniczna Świeżość z nagietkiem. 

Wśród marek kosmetyków naturalnych znanych na świecie, ale trudno dostępnych (lub niedostępnych) w Polsce warto z kolei wspomnieć o australijskiej, luksusowej marce Jurlique i jej trzech nagietkowych produktach do pielęgnacji cery wrażliwej (krem, lotion, nawilżająca esencja nagietkowo-lawendowa), oraz marce Melvita należącej do pionierów kosmetyki naturalnej certyfikowanej ekologicznie na rynku francuskim, która ma w swojej ofercie produkty pielęgnacyjnych z nagietkiem dla dzieci i niemowląt oraz ich mam (krem przeciw odparzeniom, olejek do masażu, balsam do piersi dla matek karmiących).

Zrób to sam(a)

Na początek polecam bardzo prosty olejek nagietkowy do skóry wrażliwej oraz do pielęgnacji niemowląt. Garść kwiatów nagietka wsypcie do dużego słoja, zalejcie naturalnym olejem roślinnym (np. oliwą, słonecznikowym czy ze słodkich migdałów) i odstawcie do maceracji w dobrze nasłonecznionym miejscu na 2 tygodnie. W razie braku słońca, codziennie delikatnie podgrzejcie słój w kąpieli wodnej. Po tym czasie, przefiltrujcie i przelejcie olej do małych flakoników z ciemnego szkła i przechowujcie go w chłodnym miejscu. Aby zwiększyć jego moc, można powtórzyć całą operację, wykorzystując ten sam olej i nowe kwiaty.

Szybko i sprawnie stworzycie również pielęgnacyjny i łagodzący peeling do suchej i wrażliwej skóry. Garść płatków owsianych zmielcie na drobny pył razem z garścią kwiatów nagietka. Do tego dodajcie łyżkę płynnego miodu oraz 1-2 łyżki oliwy z oliwek. Warto też dodać kilka kropelek ulubionego olejku eterycznego, aby peeling miał ładny zapach. Wszystko dokładnie zmieszajcie. Przed użyciem dodajcie trochę wody i delikatnie masujcie cale ciało i twarz.

Do cery mieszanej oraz problematycznej polecam tonik nagietkowy. Garść kwiatów zalejcie szklanką wrzątku i odstawcie pod przykryciem na 15-20 minut. Następnie ciecz odcedźcie i lekko wystudźcie. Do naparu dodajcie kilka kropel soku z cytryny oraz – opcjonalnie – pół szklanki wody lawendowej. Tonikiem przemywajcie twarz rano i wieczorem.

Zdjęcia: Wikimedia.org/CC, materiały promocyjne

Doskonale gasi pragnienie i stanowi świetny pretekst do spotkania. Od „zawsze” była pijana czarna – z cytryną, miodem, mlekiem lub sokiem malinowym. Uroki tej zielonej czy białej poznaliśmy w sumie niedawno, lecz już pozostały w naszych kuchniach na dobre. Herbata jest znana każdemu, bez względu na wiek czy pochodzenie. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę z bogactwa jej zalet, i to nie tylko smakowych, ale także kosmetycznych!

Zacznę tym razem od legend… Jest ich kilka, a każda próbuje wyjaśnić, skąd herbata się wzięła. Wersja chińska mówi, że w trzecim tysiącleciu przed nasza erą cesarz Szen Jung wypoczywał pod drzewem dziko rosnącej herbaty, popijając przegotowaną wrzącą wodę. Podmuch wiatru wywiał mu kilka liści do dzbana, a nieświadom niczego cesarz spróbował zaparzonego napoju. Nowy smak go oczarował. Indyjska wersja legendy mówi, że mnich Bodhidharma postanowił medytować przez całe 7 lat, nie mrużąc ani razu oczu. Na dzień przed upływem tego czasu zaczęły mu się zamykać powieki. Postanowił zerwać kilka liści z nieopodal rosnącego krzewu i zacząć żuć. Natychmiast opuściło go zmęczenie i szczęśliwie dotarł do końca medytacji. Inaczej widzą to Japończycy, którzy uważają, że tenże mnich, nie chcąc, aby jego śluby zostały złamane, wyrwał sobie opadające powieki i rzucił je na ziemię. W tym właśnie miejscu wyrósł pierwszy krzew herbaty.

Faktem jest, że pierwsze wzmianki o herbacie pochodzą z Chin, gdzie była traktowana jako lekarstwo i środek wzmacniający. Z Chin przywędrowała do Japonii, a tam sztuka parzenia herbaty urosła do rangi ceremonii. Do Europy herbata trafiła w XVII wieku dzięki zamorskim wyprawom Holendrów. Kojarzona z popołudniowymi herbatkami Anglia poznała smak herbaty po Francuzach czy Niemcach. Na królewskim angielskim dworze rozpropagowała ją dopiero portugalska księżniczka Katarzyna Braganza, poślubiając króla Karola II w drugiej połowie XVII w. Herbata w tym czasie była napojem wyższych sfer ze względu na wysoką cenę. Wożono ją z Chin karawanami liczącymi nawet 300 wielbłądów. Transport stał się szybszy i tańszy dopiero po wybudowaniu kolei transsyberyjskiej.

Dzisiaj słowo „herbata” popularnie używa się do określenia nie tylko naparu z liści herbaty „właściwej” (tj. pochodzących z krzewu o nazwie Camellia sinensis), ale również do yerba mate czy rooibos’u, które pochodzą z zupełnie innych roślin. Trzema podstawowymi rodzajami herbat są herbata zielona, czerwona i czarna. Ta pierwsza posiada najniższy stopień fermentacji. Herbata czarna jest całkowicie sfermentowana, a czerwona (tzw. ulungi) tylko w części. Bywa, że do tej klasyfikacji dodaje się także herbaty białe. Są to liście niesfermentowane, a pozyskuje się je z nierozwiniętych pąków liściowych. 

Herbata od zawsze stosowana była nie tylko jako napój, ale doceniano także jej wartości kosmetyczne i lecznicze. Jest bogatym źródłem substancji o działaniu przeciwrodnikowym. Dzięki temu wykorzystuje się ją często w preparatach odmładzających. Duże znaczenie mają zawarte w herbacie zielonej ekstrakty glikolowe i alkoholowe. Zawartość polifenoli w herbacie może przekraczać nawet 10proc. tzw. suchej masy liści. Znajdziemy w nich także kofeinę, witaminę C i aminokwasy, do których zalicza się znana nam teanina. O składzie chemicznym i działaniu kosmetycznym herbaty decyduje stopień jej fermentacji. Herbaty mniej sfermentowane – zielone – zawierają więcej witamin, chlorofilu, kwasów organicznych i polifenoli.

Właściwości kosmetyczne herbata zawdzięcza w głównej mierze zawartości właśnie polifenoli i kofeiny. Działa odmładzająco, łagodzi podrażnienia skóry i chroni ściany naczyń krwionośnych. Stabilizuje skórę tłustą i problematyczną. Wspominane często polifenole mają pozytywny wpływ na krążenie w okolicach skóry oraz działają przeciwzapalnie. Zawarte w herbacie taniny ściągają i poprawiają stan napięcia cery. Herbata wykazuje działanie przeciwobrzękowe, pomocne na wrażliwą skórę wokół oczu. Jest szczególnie polecana osobom z cerą z problemami naczyniowymi.

Spośród dostępnych na rynku kosmetyków naturalnych zawierających wyciąg z herbaty chciałabym polecić wam jak zwykle kilka. Marka La Clarée posiada serię kosmetyków opartych na oliwie z oliwek Oliv – zawarty jest w nich także ekstrakt zielonej herbaty. Szczególnie tu polecam La Clarée Antyoksydant oraz żel konturujący na okolicę oczu i ust. Fridge by yDe także proponuje nam krem wokół oczu 1.4 eye, w którym zielona herbata wzmacnia system odpornościowy i chroni komórki skóry przed wolnymi rodnikami. Sante zawarło białą herbatę w swojej serii Lotus&White Tea dla skóry bardzo wrażliwej, a Lavera w serii przeciwzmarszczkowej Faces My Age.

Zrób to sam(a)

Napar z zielonej herbaty bywa bardzo pomocny sam w sobie. Jeśli mamy zapuchnięte, przekrwione i przemęczone oczy, wystarczy wykonać kompresy z płatków bawełnianych zanurzonych w herbacie. Dodatek bławatka lub świetlika jeszcze wzmocni to działanie. Herbata taka jest również świetnym tonikiem do cery tłustej, problematycznej i naczynkowej. Należy przemywać nią twarz dwa razy dziennie. Przygotowany napar z herbaty dobrze jest także wlać do kąpieli. Skóra poczuje się dużo lepiej.

Dla pełnej blasku cery proponuję wykonanie maseczki z zielonej herbaty. Cztery łyżeczki liści należy zalać niewielką ilością wrzątku do zaparzenia. Do tego dodajemy łyżeczkę mąki ziemniaczanej i całość mieszamy. Papkę nakładamy na skórę na 15 minut, a następnie dokładnie zmywamy wodą.

Na koniec dodam jeszcze przepis na peeling herbaciany. Zaparzone i odcedzone, jeszcze mokre, liście herbaty, około 4 łyżeczki, mielimy na drobną miazgę w blenderze razem z łyżką płatków owsianych. Do tego dolewamy łyżeczkę oliwy z oliwek. Peelingiem delikatnie masujemy ciało przed kąpielą.